Shinarar

Ինչպես հայտնում է "Mineral Commodity Summaries"-ը, վերջերս կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ պղնձի համաշխարհային պաշարները ցամաքում գերազանցում են 3 մլրդ տոննան, իսկ ստորջրյա հանքավայրերը պարունակում են 700 մլն տոննա պղինձ: ԱՄՆ-ում տվյալ մետաղի նույնականացված և չհայտնաբերված պաշարները գնահատվում են 550 մլն տոննա, իսկ Հարավային Ամերիկայի լեռնային հանքավայրերում` Անդերում կենտրոնացած են  հայտնաբերված, շահագործվող և չհայտնաբերված պաշարներ, որոնց ծավալը գնահատվում է 1,3 մլրդ տոննա: Ըստ ԱՄՆ-ի Երկրաբանական ծառայության՝ պնձի համաշխարհային բնական պաշարները 2009թ.-ի վերջին կազմել են 540 մլն տոննա:

Պղնձի բնական պաշարների աշխարհագրական կառուցվածքը (մլն տ)

 Աղբյուրը՝ “Mineral Commodity Summaries”

Կանադայում, Ինդոնեզիայում, Պերուում և Լեհաստանում պղնձի պաշարների մասին տվյալները 2009թ.-ին վերանայվել են ընկերությունների հաշվետվությունների հիման վրա: Չինաստանում պղնձի պաշարների մասին պաշտոնական տեղեկատվությունը կարող է պարունակել այն հանքավայրերի պաշարները, որոնց մշակումը ներկայումս տնտեսապես ոչ շահավետ է: 2009թ.-ին պղնձի արդյունահանումն աշխարհում, համաձայն ԱՄՆ-ի Երկրաբանական ծառայության նախնական գնահատման, աճել է 2008թ.-ի համեմատ 2,6%-ով՝ մինչև 15,8 մլն տոննա:

Պղնձի արդյունահանման աշխարհագրական կառուցվածքը (հազ. տոննա)

 Աղբյուրը՝ “Mineral Commodity Summaries”

Նախորդ տարի աշխարհում պղնձի արդյունահանման ծավալները երկու առաջատար երկրներում՝ Չիլիում և Պերուում, փաստորեն մնացել են կայուն: ԱՄՆ-ում՝ պղնձի արդյունահանման մյուս խոշորագույն երկրում, 2009թ.-ին կանխատեսվել էր աճ՝ ավելի քան 200 հազար տոննա, սակայն իրականում նշված ցուցանիշը նվազել է մինչև 120 հազար տոննա կամ մոտավորապես 9%-ով՝ մինչև 1,2 մլն տոննա պղինձ (6,2 մլրդ ԱՄՆ դոլար գումարի չափով): Դա արդյունք էր մի քանի ընկերությունների արտադրական ծրագրերի վերանայման, ինչը ներառում էր նաև 2008թ.-ին շահագործման հանձնված հանքերի փակումը:

2009թ.-ին զտած պղնձի արտադրությունն աշխարհում գրեթե չի փոփոխվել 2008թ.-ի համեմատությամբ: Դա հետևանք էր մետաղի արդյունահանման սահմանափակ աճի՝ կապված գլոբալ ֆինանսա-տնտեսական ճգնաժամի և արտադրական խնդիրների հետ, որն առաջացրել է մետաղի արդյունահանման նվազում Ավստրալիայում: Չիլիում և Ինդոնեզիայում ջարդոնի մատակարարման ծավալների նվազման հետևանքով կրճատվել է պղնձի երկրորդական արտադրությունը:
"International Copper Study Group"-ի գնահատմամբ՝ 2009թ.-ի վերջին աշխարհում զտած պղնձի արդյունահանումը դանդաղորեն սկսեց աճել, իսկ 2010թ. այն էլի կավելանա: Զտած պղնձի համաշխարհային սպառումը մի փոքր կրճատվել է: Ընդ որում՝ անկում նկատվել է Եվրամիության երկրներում, Ճապոնիայում և ԱՄՆ-ում, ինչը մասամբ փոխհատուցվել է Չինաստանում գրանցված 25% աճով: 2009թ. առաջին վեց ամսվա ընթացքում զտած պղնձի ներմուծումը Չինաստան ավելացել է 2008թ. նույն ժամանակահատվածի համեմատ 1,1 մլն տոննայով:

Ինչպես ենթադրվում է, դրա մեծ մասը, մուտք է գործել է պետական և արդյունաբերության պաշարներ (դրանց ծավալը հայտնի չէ): 2009թ. ԱՄՆ-ում դիտվում էր զտած պղնձի սպառման նվազման միտում` պայմանավորված շինարարական ոլորտի և ավտոարդյունաբերության կողմից մետաղի նկատմամբ պահանջարկի անկմամբ: Հայտարարվել է երկրում արույրի արտադրության մի շարք գործարանների փակման մասին:
Սպասվում է, որ 2010թ. ԱՄՆ-ում պղնձե հանքանյութի և զտած մետաղի արտադրության արդյունահանումը մի քիչ նվազելու է, մինչդեռ սպառումը, ըստ կանխատեսումների, դանդաղ տեմպերով կմեծանա  տնտեսության ենթադրյալ վերականգնման արդյունքում: Մետաղների լոնդոնյան բորսայում պղնձի գները, որոնք 2008թ. առաջին ինն ամսվա ընթացքում կազմել են միջինը 3,65 ԱՄՆ դոլար, IV եռամսյակում ֆինանսա-տնտեսական գլոբալ ճգնաժամի պատճառով կտրուկ ընկել են՝ մինչև միջինը 1,45 ԱՄՆ դոլար:
 

Այդուհանդերձ, 2009թ. առաջին ինը ամիսներին նկատվել է մետաղի թանկացման միտում, որի միջին արժեքը III եռամսյակում բարձրացել է մինչև 2,82 ԱՄՆ դոլար՝ մատակարարումների լարված գրաֆիկի և շուկաներում պղնձի նկատմամբ հետաքրքրության վերականգնման պայմաններում: ԱՄՆ-ում հիմնական պղնձաարդյունահանող նահանգներն են Արիզոնան, Յուտան, Նյու Մեքսիկոն, Նևադան և Մոնտանան, որոնց բաժին է հասնում տվյալ մետաղի ազգային արտադրության ավելի քան 99%-ը: Պղինձ նաև արդյունահանում են Այդահո և Միսսուրի նահանգներում:

Երկրում շահագործվում են պղնձի 29 հանքավայրեր. դրանցից 20-ում կենտրոնացած է պղնձի ամբողջ ազգային լեռնահանքարտադրության մոտ 99%-ը: 2009թ. ԱՄՆ-ում գործում էին պղնձի հալման երեք գործարան, էլեկտրոլիտային պղնձի արտադրության չորս և հուրազտման երեք ձեռնարկություններ, ինչպես նաև 15 էկստրակցիոն-էլեկտրոլիզային կայանք:

2009թ.-ին զտած պղինձը և ջարդոնից ձուլված երկրորդական մետաղը օգտագործվել են արույրի արտադրության 30 ամերիկյան գործարաններում, ձողերի արտադրության 15 ձեռնարկություններում, 500 ձուլարաններում, քիմիական գործարաններում և այլ սպառողների կողմից:
Պղնձի և պղնձե համաձուլվածքների արտադրանքը կիրառվել է շինարարության (50% ընդհանուր ցուցանիշից), էլեկտրոնային և էլեկտրատեխնիկական սարքերի (21%), տրանսպորտային սարքավորումների (11%), սպառողական և ընդհանուր նշանակության ապրանքների (10%), ինչպես նաև արդյունաբերական մեքենաների և սարքավորումների արտադրության մեջ (8%):

Պղնձի շուկայի հիմնական ցուցանիշների դինամիկան ԱՄՆ-ում (հազ. տոննա)

 Աղբյուրը՝ “Mineral Commodity Summaries”
 

2009թ. ԱՄՆ-ում հին ջարդոնի օգտագործմամբ զտած պղնձի և և համաձուլվածքների երկրորդական արտադրությունը կազմել է 160 հազ. տոննա, ինչը համապատասխանում է երկրում այդ մետաղի առերևույթ սպառման 10%-ին: Իսկ ամերիկյան արդյունաբերող ձեռնարկությունների կողմից գնված նոր ջարդոնում պղինձը կազմել է 650 հազ. տոննա, ընդ որում նոր ջարդոնի պարունակության 85%-ը բաժին էր ընկել արույրի և ձողերի արտադրություններում օգտագործված մետաղին:
Երկրորդական հումքից դուրս հանված (ներառյալ ալյումինի և նիկելի հիմքի վրա ջարդոնը) ամբողջ պղնձի 70%-ը ստացվել է արույրի գործարաններում, 13%-ը՝ ձուլարաններում, քիմիական և այլ ձեռնարկություններում, 11%-ը՝ ձուլազանգվածների արտադրություններում, 6%-ը՝ պղնձի զտման և հալման գործարաններում: Ընդհանուր առմամբ՝ հին և նոր, զտված կամ հալեցված ջարդոնում եղած պղինձը կազմում է  ԱՄՆ-ում պղնձի ներմուծման մոտ 35% ծավալը: 2005 - 2008թթ. ԱՄՆ չմշակված պղնձի մատակարարները հետևյալ երկրներն էին՝ Չիլին (40%), Կանադան (34%), Պերուն (13%), Մեքսիկան`(6%) և այլ երկրներ (7%):